BTK Domain Kayıt Gereksinimleri ve Doğrulama Süreci

Bir .tr domain almak, standart domain kaydından farklı bir süreç gerektirir. Birkaç form doldurup ödemeyi geçirdiğinizde iş bitmiyor; BTK çerçevesinde yürütülen nic.tr kayıt sisteminde belgeler, eşleşme kuralları ve doğrulama adımları devreye giriyor. Küçük bir tutarsızlık başvuruyu reddettiriyor, bazen birkaç günlük gecikmeye neden oluyor.

Şirketiniz için .com.tr almak istediğinizi düşünün: ticaret unvanınız, vergi kimlik numaranız ve talep ettiğiniz domain adı arasında belirli bir bağ kurulması gerekiyor. Bireysel başvurularda ise T.C. kimlik numarasının sisteme işlenmesi ve kimi durumlarda serbest meslek belgesi talep edilmesi sürecin seyrini değiştiriyor. Hangi uzantının ne gerektirdiğini önceden bilmek, gereksiz red ve yeniden başvuru döngüsünden sizi korur.

Aşağıdaki satırlar, nic.tr üzerinden yapılan .tr domain başvurularında BTK'nın öngördüğü belge gereksinimlerini, doğrulama akışını ve sık karşılaşılan red gerekçelerini senaryo biçiminde ele alıyor; ilk tarama alan adı sorgulamasından sonra gelir. Kurumsal ve bireysel başvuruların farkları ile kayıt sonrası DNS yapılandırması da kapsam içinde; panel seçimi Türk registrar karşılaştırmasıyla birlikte düşünülür.

nic.tr ve BTK: .tr Uzantısının Yetki Yapısı

BTK (Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu), Türkiye'deki elektronik haberleşme ve internet hizmetlerinin düzenlenmesinden sorumlu kamu kurumudur. .tr uzantısının yönetimi doğrudan BTK bünyesindeki nic.tr'ye aittir; ICANN akrediteli kayıt firmaları bu süreçte yalnızca aracı konumunda kalır, asıl denetim ve onay yetkisi nic.tr'dedir.

Bu yapının pratik sonucu şudur: .com veya .net alırken yeterli olan "e-posta doğrula, ödeme yap" akışı burada çalışmaz. nic.tr, başvuru sahibinin kimliğini ve talep ettiği domain üzerindeki hakkını tescil belgesi veya kimlik numarası aracılığıyla doğrular; kayıt verisi sonradan WHOIS ve RDAP üzerinden okunur. Doğrulama otomatik değildir; sistem belirli eşleşmeleri kontrol eder ve insan gözden geçirmesi de devreye girebilir.

Kayıt aracıları (registrar) nic.tr sistemine bağlı olarak çalışır ve başvuruyu iletirler. Başvurunun kabul ya da ret kararı nic.tr tarafından verilir, aracıda değil. Bu yüzden aynı başvuruyu farklı bir aracıya götürmek reddi ortadan kaldırmaz; belge eksikliği varsa o eksiklik kaynaktadır.

Uzantıya Göre Belge ve Hak Gereksinimleri

Her ikinci seviye uzantının kendine özgü şartı vardır. Bir tabloya sığdırılabilecek basit kurallar gibi görünse de ayrıntılarda farklılıklar önemlidir.

.com.tr en yaygın tercih ve kurumsal başvuruların büyük bölümünü oluşturur. Ticari şirketler için vergi kimlik numarası (VKN) ve ticaret sicil belgesi talep edilir; domain adının şirket unvanıyla doğrudan bağlantısı aranır, ancak bu bağ kelime kelime eşleşme zorunluluğu değil, makul bir ilişki kriteridir. Bireyler de .com.tr başvurusu yapabilir; bu durumda T.C. kimlik numarası ve başvuru formu yeterlidir.

.org.tr, dernek, vakıf ve sivil toplum kuruluşlarına yöneliktir. Dernek tüzüğü veya vakıf senedi, başvuru ekinde istenir. Ticari niteliği açık bir girişim için .org.tr talebi büyük olasılıkla reddedilir.

.edu.tr yükseköğretim kurumlarına özgüdür ve YÖK onayı koşulu aranır. Dershaneler, özel kurslar veya eğitim şirketleri bu uzantıyı alamaz.

.gov.tr münhasıran kamu kurumları içindir ve başvuru resmi yazışma kanallarıyla yapılır. Bireyler ya da özel tüzel kişiler bu uzantıya başvuramaz.

.net.tr internet servis sağlayıcıları ve telekomünikasyon altyapısı işleten kurumlara yönelik tutulur. BTK lisansı veya ilgili sektörel yetki belgesi istenir.

.biz.tr ve .info.tr görece daha esnek uzantılardır; bireyler ve şirketler başvurabilir, ancak yine de kimlik doğrulama adımı atlanamaz. Transfer sürecinde de bu belge gereksinimleri aynen geçerlidir; alıcı taraf, devir almak istediği domain uzantısının belgelerini eksiksiz sunmak zorundadır.

Kurumsal Başvuru: Adım Adım Senaryo

Bir limited şirketi adına ornekfirma.com.tr almak istediğinizi varsayalım. Süreç genellikle şu akışla ilerler.

İlk adım hesap açmak ve yetkili kişiyi tanımlamaktır. nic.tr'de şirket adına kayıtlı bir hesap oluşturulur; hesabı açan kişinin şirketi temsil yetkisi sonradan belgelenecektir. Yetkili imzacının T.C. kimlik bilgileri sisteme girilir.

İkinci adımda belge yükleme gelir. Gerekli belgeler şunlardır: vergi levhası veya vergi kimlik numarasını gösteren belge, ticaret sicil gazetesi (şirketi kuruluş ilanı veya güncel durum belgesi), imza sirküleri ve talep formu. Belgeler PDF olarak yüklenir; kaliteli tarama önemlidir, okunamayan belgeler ret gerekçesi oluşturabilir.

Üçüncü adım domain adı uygunluk kontrolüdür. Talep edilen adın kayıt için boşta olup olmadığına bakılır, başka bir kuruluşun tescilli markasıyla çakışıp çakışmadığı ve şirket unvanıyla örtüşmenin yeterli olup olmadığı da hem sistem hem de gerektiğinde manuel incelemeyle yanıtlanır. Çok genel ya da jenerik ifadeler zaman zaman sorgulanır; "en iyi tekstil" gibi bir ad yerine şirket adını yansıtan bir domain daha sorunsuz geçer.

Dördüncü adımda ödeme ve bekleme süreci başlar. Ödeme tamamlandıktan sonra başvuru incelemeye alınır. Belgelerde eksiklik yoksa onay çoğu durumda bir ila iki iş günü içinde gelir; yoğun dönemlerde bu süre uzayabilir.

Bireysel Başvuru: Şirket Başvurusundan Farkı

Bireysel başvurularda tablo daha basittir. T.C. kimlik numarası temel gereksinimdir. Kimlik numarası üzerinden Nüfus Müdürlüğü kayıtlarıyla doğrulama yapılır; ayrıca fiziksel belge yükleme gerekmeyebilir, ancak bazı uzantılar için ek belgeler istenebilir.

Serbest meslek sahibi biri .av.tr veya .dr.tr gibi mesleki uzantıları talep ettiğinde tablo değişir. Avukat uzantısı için baro kaydı belgesi, doktor uzantısı için hekimlik diploması veya tabip odası kaydı istenir. Bu belgeler ilgili meslek kuruluşu tarafından onaylı olmalıdır; fotokopi veya taranmış kopya yeterli değildir, kurumun mührünü taşıyan resmi belge beklenir.

Bireysel başvurularda dikkat edilmesi gereken nokta, kişinin kimliğiyle uyumsuz bir domain talebi yapmasıdır. Adınızla ya da faaliyet alanınızla hiçbir ilgisi olmayan bir ad talep etmek, inceleme sürecinde soru işareti doğurabilir. Kesin bir red sebebi olmasa da süreyi uzatabilir.

Başvuruların Reddedildiği Yaygın Gerekçeler

Red gerekçelerinin büyük bölümü belgelerle değil, belgelerdeki tutarsızlıklarla ilgilidir. Birkaç sık karşılaşılan senaryo:

VKN ile unvan uyuşmazlığı: Sisteme girilen vergi kimlik numarası, yüklenen ticaret sicil belgesindeki unvanla eşleşmiyorsa başvuru askıya alınır. Şirket adını sonradan değiştirip yeni unvanla başvuru yaparken eski belge yüklenmesi bu hatanın klasik örneğidir.

Okunamayan belge: Tarama kalitesi düşük, kenar kısımları kırpılmış ya da üst üste binen sayfalar içeren PDF'ler incelemeyi zorlaştırır. Sistem otomatik olarak reddetmeyebilir, ancak manuel inceleme uzar.

Domain adı ile hak iddiası arasında kopukluk: Talep edilen domain, başvuru sahibinin ticaret unvanı ya da faaliyet alanıyla açıkça örtüşmüyorsa ek açıklama istenebilir veya başvuru reddedilebilir. Tescilli marka adlarına yakın domainler özellikle hassas değerlendirmeye tabi tutulur.

Yanlış uzantı tercihi: .edu.tr almaya çalışan özel bir kurs merkezi veya .gov.tr talep eden sivil bir kuruluş, uzantıya özgü hak kriteri sağlanamadığı için reddedilir. Uzantı seçimi başvurudan önce netleştirilmelidir.

Yetkili imzacı bilgilerindeki eksiklik: İmza sirküleri yüklenmemişse ya da sirküldeki isim sistemdeki yetkili kişiyle uyuşmuyorsa bu da red ya da askıya alma sebebi olur.

Kayıt Onaylandıktan Sonra DNS Yapılandırması

Onay geldiğinde domain aktif hale gelir; ancak herhangi bir servise yönlendirilmemiş domain, ziyaretçiye hata sayfası gösterir. DNS yapılandırması hemen sonrasında yapılmalıdır.

nic.tr kaydı sırasında en az iki nameserver (NS) kaydı girilmesi zorunludur. Bu nameserver'lar, domaininizin DNS bölge dosyasını barındıran sunuculardır. Hosting sağlayıcınızın size verdiği nameserver adreslerini, başvuru sırasında veya onay sonrasında nic.tr panelinden girebilirsiniz.

Nameserver girişi tamamlandıktan sonra NS kayıtlarının kök sunuculara yayılması gerekir. Bu propagasyon süreci birkaç saatten 48 saate kadar sürebilir; TTL değeri ve DNS hiyerarşisindeki önbellekler bu süreyi etkiler. Domain portföyünüzde birden fazla .tr uzantısı varsa, her birinin NS kaydını ayrı ayrı doğrulamanız gerekir.

A kaydı web sunucusunun IP adresine, MX kaydı posta sunucusuna yönlendirilir. Google Workspace kullanıyorsanız MX ve doğrulama kayıtlarını ayrıca yapılandırmanız gerekir; .tr domain da dahil olmak üzere bu adımlar uzantıdan bağımsız çalışır. Microsoft 365 tercih ediyorsanız SPF kaydı ve autodiscover CNAME'ini eklemeniz gerekecektir.

Propagasyon kontrolü: NS kayıtlarının yayılıp yayılmadığını kontrol etmek için komut satırından nslookup -type=NS ornekdomain.com.tr komutunu kullanabilirsiniz. Farklı lokasyonlardan sorgu yapmak, propagasyonun coğrafi dağılımını anlamanızı sağlar.

Yenileme Süreci ve Olası Sorunlar

Kayıt süresi dolmadan önce yenileme yapılmalıdır. nic.tr, sona erme tarihinden önce otomatik e-posta bildirimi gönderir; ancak bu bildirimin spam klasörüne düşmesi ya da e-posta adresinin güncel olmaması, yenilemenin atlanmasına yol açabilir.

Süresi dolmuş domain hemen silinmez. Genellikle kısa bir tolerans (grace period) tanınır; bu süre içinde yenileme yapılabilir, ancak ek ücret alınabilir. Tolerans süresi de geçtikten sonra domain müzayede ya da serbest kayda açılır; bir başkası o adı alabilir.

Yenileme sırasında belgelerde değişiklik olmuşsa - şirket unvanı değiştiyse, yetkili kişi değiştiyse ya da adres bilgileri güncellenmediyse - nic.tr sistemindeki kayıt bilgilerinin güncellenmesi gerekir. Güncel olmayan kayıt bilgileriyle yapılan yenileme onaylanabilir, ancak ilerleyen dönemde uyumsuzluk sorun yaratır.

Domain güvenliğini pekiştirmek için portföy yönetimi alışkanlıkları edinmek faydalıdır: sona erme tarihlerini takvime işlemek, yetkili kişi ve e-posta bilgilerini her yıl doğrulamak, gerekirse otomatik yenileme seçeneğini aktive etmek.

E-posta Hizmetleri için Ek DNS Kayıtları

Domain kaydı ve temel DNS yapılandırması tamamlandıktan sonra, .tr uzantılı domainlerin e-posta teslimatı açısından özellikle dikkat gerektiren bir yönü vardır: SPF, DKIM ve DMARC kayıtları. Bu kayıtlar domain uzantısından bağımsız çalışır, ancak .tr domainlerin kurumsal yapısı gereği e-posta sahteciliğine yönelik beklentiler daha yüksek tutulabilir.

SPF (Sender Policy Framework) TXT kaydı, hangi sunucuların bu domain adına e-posta gönderebileceğini tanımlar. DKIM ise gönderilen e-postaların kriptografik imzayla doğrulanmasını sağlar. E-postalarınız spam klasörüne düşüyorsa ilk bakılacak yer bu iki kayıttır.

DMARC politikası bu ikisini bir araya getirir ve yetkisiz gönderimler için eylem tanımlar. Zoho Mail gibi üçüncü taraf e-posta servisleri kullanıyorsanız, her servisin kendi DKIM selector ve SPF include değeri vardır; bunların doğru yapılandırılması .tr domain'inizin e-posta güvenilirliğini doğrudan etkiler.

Toplu e-posta gönderimi yapıyorsanız tablo biraz daha karmaşıklaşır. Bülten ve kitlesel gönderimler için DMARC ayarlarını ayrıca ele almak, özellikle kurumsal .tr domainleri için teslim oranını korumada belirleyici rol oynar.

BTK kayıt sürecinde bu DNS kayıtları talep edilmez; ancak domain canlıya geçtikten sonra atlanmamalıdır. E-posta altyapısı kurulmadan yayına açılan bir .tr domainin MX kaydı bile eksik kalabilir; bu durumda gönderilen e-postalar hedef sunucuda reddedilir, kullanıcı tarafına herhangi bir uyarı gelmez.

BTK'nın .tr kayıt süreci, altta yatan DNS mekanizmasıyla ilgili değil, kimlik ve hak belgesiyle ilgilidir. Belgeler eksiksiz ve tutarlıysa süreç aksar gibi görünmez; asıl karmaşıklık domain canlıya geçtikten sonra başlar - doğru nameserver, doğru kayıt tipleri, doğru TTL değerleri ve e-posta altyapısının kurulumu. Domain tescili bir başlangıç noktasıdır, bitişi değil.

Özellikle kurumsal yapılarda birden fazla domain yönetiyorsanız, her kaydın belge ve DNS durumunu sistematik biçimde takip etmek gecikmeleri ve hizmet kesintilerini önler. Yenileme tarihleri, NS kayıtları ve e-posta yapılandırması tek bir yerden izlenebilir düzende tutulduğunda, BTK süreçlerinin getirdiği ek katman yük olmaktan çıkar ve öngörülebilir hale gelir.